ทำไมปลาต้องมีเกล็ด เกล็ดปลามีประโยชน์อะไร?

2565

คุณรู้หรือไม่ ทำไมปลาต้องมีเกล็ด เกล็ดปลามีประโยชน์อะไร? เมื่อพูดถึงสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในน้ำ ทุกคนก็จะนึกถึงปลาเป็นอันดับแรก ซึ่งปลานั้นมีมากมายหลายสายพันธ์ ปลาบางตัวก็มีเกล็ด บางตัวก็ไม่มีเกล็ด ส่วนใหญ่ปลาที่เราเห็นนั้นมักจะมีเกล็ดไม่ว่าจะเป็นปลาที่เราเลี้ยงเช่นปลาเงินปลาทอง หรือปลาที่นำมารับประทานเช่นปลากระพงหรือปลานิล แล้วทำไมปลาถึงต้องมีเกล็ด? ธรรมชาติสร้างเกล็ดมาให้ปลาไว้ใช้ทำอะไร?
เกล็ดของปลานั้นก็เป็นผิวอีกชั้นหนึ่ง ที่ทำหน้าที่เปรียบเสมือนกับเสื้อเกราะนิรภัยให้กับผิวหนังอันนุ่มนิ่มบอบบางที่อยู่ภายใต้เกล็ดนั่นเอง ซึ่งปลาบางชนิดก็อาจจะมีเกล็ดทั่วทั้งตัวเลยก็ได้ แต่ปลาบางชนิดก็อาจจะมีเกล็ดเฉพาะที่ ไม่ว่าจะเป็นในส่วนของลำตัวอย่างเดียว หรือหางอย่างเดียว เกล็ดนั้นเป็นการสร้างมาเพื่อปรับตัวให้เข้ากับสภาวะธรรมชาติ มีหน้าที่เพื่อป้องกันตัวของปลาจากสิ่งที่จะทำอันตรายต่อตัวมันเอง ไม่ว่าจะเป็นการป้องกันไม่ให้เชื้อรา แบครีเรียและปรสิตต่างๆ ไม่ให้เข้าไปในร่างกายของปลา ในปลาทะเลเกล็ดปลายังช่วยป้องความเค็มหรือแร่ธาตุอันเข้มข้นจากน้ำทะเลไม่ให้ซึมผ่านเข้าไปสู่ข้างในตัวของปลา หรืออาจจะป้องกันการถูกทิ่มแทงของปะการัง หรือแม้แต่การป้องกันอำพรางตัวจากการถูกจับโดยมนุษย์ นอกจากนี้จะสังเกตุเห็นว่าเกล็ดปลาที่มีความแข็งและเรียงซ้อนกันอยู่ในตัวปลานั้นยังช่วยทำให้ปลาเคลื่อนไหวตัวในน้ำได้ดีอีกด้วย เพราะในขณะที่ปลาว่ายน้ำ เกล็ดจะช่วยทำให้สายน้ำไหลผ่านตัวปลาไปอย่างง่ายดายโดยจะไม่เกิดแรงต้าน
แต่ว่าปลาบางชนิดก็ไม่มีเกล็ด อาทิเช่น ปลาดุก ปลาสวาย ปลากด และปลาไหลเป็นต้น แสดงว่าปลาเหล่านี้จะมีแรงเสียดทานเวลาว่ายน้ำงั้นหรือ? ความจริงแล้วโดยธรรมชาติปลาเหล่านี้ก็ปรับสมดุลให้เข้ากับธรรมชาติ โดยจะมีการสร้างสิ่งอื่นชึ้นมาทำหน้าที่แทนเกล็ด ลองสังเกตุดูจากตัวของปลาที่ไม่มีเกล็ด ผิวของปลาเหล่านี้จะเป็นมันลื่น เราคงเคยได้ยินสำนวนไทยที่พูดว่า ลื่นเหมือนปลาไหล การมีผิวที่ลื่นก็จะช่วยให้ปลาถูกจับได้ยาก เป็นความสามารถในการป้องกันตัวของเหล่าปลาพวกนี้โดยการหลั่งเมือกลื่นๆออกกมาที่ผิวชั้นนอกมากกว่าปลาที่มีเกล็ด เพื่อที่จะลดแรงต้านทานทำให้ว่ายน้ำได้เร็วขึ้น และผิวลื่นๆของปลาที่ไม่มีเกล็ดก็ยังช่วยปกป้องไม่ให้พวกเชื้อราและปรสิตชอนไชเข้าไปในร่างกายได้ง่ายด้วย
ข้อควรรู้ : ปลาฉลามอาจจะดูเหมือนว่าไม่มีเกล็ดแต่จริงๆแล้วปลาฉลามนั้นเป็นปลาที่มีเกล็ดแต่ว่าเกล็ดของปลาฉลามนั้นเล็กมากจนต้องมีการมองผ่านกล้องจุลทรรศน์หรือต้องเอามือทดลองลูบลงไปในทางตรงกันข้ามการเรียงตัวของเกล็ด เช่นลูบจากางไปหัวเราจะรู้สึกได้ถึงความสาก คุณรู้หรือไม่…ฟันอันแหลมคมของปลาฉลามถูกพัฒนาเปลี่ยนแปลงมาจากเกล็ด ส่วนเกล็ดของปลาปักเป้าถูกพัฒนาเปลี่ยนแปลงกลายเป็นหนามแหลมๆแทน เกล็ดปลาก็ทำให้นักชีวประมงสามารถทำนายอายุของปลาได้ด้วยนะ โดยเอาเกล็ดปลามาส่องด้วยกล้องจุลทัศน์ก็จะเห็นเป็นวงๆเรียกว่า เซอร์คูไล (circuli) ซึ่งแต่ละวงในแต่ละปีก็จะมีความกว้างและถี่แตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับอาหารและสภาวะอากาศในแต่ล่ะปื เหมือนกับการคำนวณอายุพืชจากวงปีนั่นเอง
คลิปวีดีโอ ทำไมปลาต้องมีเกล็ด เกล็ดปลามีประโยชน์อะไร? (คลิปวีดีโอจาก Youtube Channel: Did You Know? คุณรู้หรือไม่)

ข้อมูลรายการ Did You Know..? คุณรู้หรือไม่
ประเภทรายการ : Edutainment เป็นการตอบปัญหาในชีวิตประจำวันด้วยเหตุผลทางวิทยาศาสตร์
พิธีกร : คุณจ้อ กิติพันธุ์ นุตยกุล, คุณณา กรุณา บัวคำศรี, คุณนิ่ม กรกฎ พัลลภรักษา
ออกอากาศทุกวันจันทร์-ศุกร์ เวลา 05.45 น. ทางไทยทีวีสี ช่อง 3